Filomel e Ros
Skribed per Oscar Wilde
e traduked in Idiom Neutral per A. Bernthal

‘ILA dikav, ke ila dansero ko mi, if mi adportero rosi rub a ila,’ Studiant yun eksklamav; ‘ma noun ros rub eksist in mie hort total.’
Da sue nid in kuerk, Filomel audiav il, e ila spektav kuriose per folii.
‘Noun ros rub in mie hort total!’ il eksklamav ko lakrimi in sue okuli bel. ‘A! Kuale felisitet depend da tal koseti! Mi av lekted omnikos, kekos sapienti av skribed, e omni sekreti de filosofia es mie, ma mie vit av devenied miserabl manku ros rub.’
‘Ekse finie amator ver,’ Filomel dikav. ‘Mi av kanted omninoktue di il, negligante ke mi no konosav il: mi av nared omninoktue sie histor a steli, e sitempe mi vis il. Sie kapili es obskur kuale hiasint florant, e sie labii es rub kuale ros de sie desir; ma pasion av fasied sie fas kuale ivor palid, e griv av presed sue sigil su front de il.’
‘Posidiurne bal de Prins avero lok,’
Studiant yun murmurav, ‘e puera, kel mi am, esero present. If mi adportero ros rub a ila, ila dansero ko mi usk aparasion de sol. If mi adportero ros rub a ila, mi inbrasero ila, e ila posero sue kap kontr mie epol, e mi tenero manu de ila. Ma noun ros rub es in mie hort, e sikause mi restero sol, e ila pasero mi. Ila ignorero mi, e mie kord disfrangero.’
‘Ekse amator ver,’ Filomel dikav. ‘Il sufr, di kekos mi kant—telkos, kekos es mie gaudi, es sie dolor. Amor es verase kelkkos miraklos. It es plu presios ka smaragdi, e plu kar ka opali fin. On no potes akuirar it mediu perli e granati, ni on potes truvar it in basar. It no potes esar akuired da merkanti, ni it potes esar pondered pro aur su ponderator.’
‘Musikeri sedero in sue galeri,’ Studiant yun dikav, ‘e musikero mediu sue korda-instrumenti, e puera, kel mi am, dansero sekuantu son de harp e violin. Ila dansero tale lejere, ke pedi de ila no kontaktero flur, e kurtisani portant vesti varikolorik urgero se sirka ila. Ma ila no dansero ko mi, kause mi av noun ros rub, kel mi potes donar a ila’; e il lansav se in herb e komensav lakrimar.
‘Kekause il lakrim?’ Lasert verd minim interogav, kursante ante Studiant ko kaud eleved.
‘Si, kekause?’ Papilion dikav, voletante sirka solradi.
‘Si, kekause?’ Margarit dikav nesonore a sue visino.
‘Il lakrim manku ros rub,’ Filomel dikav.
‘Manku ros rub?’ ili klamav; ‘kuale absurd!’ e Lasert minim, kel esav multe sinikal, ridav sonore.
Ma Filomel komprendav sekret de griv de Studiant, e ila sedav silensiose in kuerk e pensav a misteri de amor.
Subite ila ekstendav sue ali brun e volav in aer. Ila pasav per bosket kuale ombr, e kuale ombr ila selav trans hort.
In sentr de plan herbos, Ros-arbor bel standav, e kuande ila visav it, ila volav versu it e posav se su ram.
‘Dona a mi ros rub,’ ila klamav, ‘e mi kantero a vo mie kanson leplu duls.’
Ma Arbor refusav.
‘Mie rosi es blank,’ it respondav; ‘tale blank kuale skum de mar, e plu blank ka nev su mont. Ma anda a mie fratr, kel kresk visinu sol-hormetr ansian, e il donero posible a vo telkos, kekos vo desir.’
Tale Filomel volav versu Ros-arbor, kel kreskav visinu sol-hormetr ansian.
‘Dona a mi ros rub,’ ila klamav, ‘e mi kantero a vo mie kanson leplu duls.’
Ma Arbor refusav.
‘Mie rosi es yelb,’ it respondav; ‘tale yelb kuale kapili de marfemin, kel sed su tron elektropetrik, e plu yelb ka narsis, kel flor in prat, ante ke falsier veni ko sue falsi. Ma anda a mie fratr, kel kresk sub fenestr de Studiant, e il donero posible a vo telkos, kekos vo desir.’
Tale Filomel volav versu Ros-arbor, kel kreskav sub fenestr de Studiant.
‘Dona a mi ros rub,’ ila klamav, ‘e mi kantero a vo mie kanson leplu duls.’
Ma Arbor refusav.
‘Mie rosi es rub,’ it respondav, ‘tale rub kuale pedi de kolumb, e plu rub ka ventoli grand de korali, keli undul konstante in kavern oseanik. Ma frigotemp av fasied gelar mie veni, e frost av morded mie botoni, e tempestad av defranged mie rami, e mi totale no avero kelk rosi in ist anu.’
‘Un ros rub es omnikos, de kekos mi av nesesitet,’ Filomel klamav, ‘sole un ros rub! Eske noun medi eksist obtenar it?’
‘Medi eksist,’ Arbor respondav; ‘ma it es tale teribl, ke mi no risk dikar it a vo.’
‘Dika it a mi,’ Filomel dikav, ‘mi no es timid.’
‘If vo desir avar ros rub,’ Arbor dikav, ‘vo deb konstruar it eks musik sub lum de lun, e kolorar it mediu sanguin de votr kord propr. Vo deb kantar a mi ko votr pektor presed kontr spin. Vo deb kantar a mi durantu noktu total, e spin deb persar votr kord, e votr sanguin deb fluar in mie veni e deveniar mie.’
‘Mort es pris grand pro un ros rub,’ Filomel klamav, ‘e Vit es multe kar a omnihom. It es plisik sedar in forest verd e visar sol in sie kar aurik, e Lun in sie kar perlik. Odor de arbori es duls, eguale floreti blu okultant se in val, e planti purpurik dansant su monteti. Ma Amor es plu bon ka Vit, e kekos es kord de ornit komparu kord de hom?’
Tale ila ekstendav sue ali brun e asendav in aer. Ila volav trans hort kuale ombr, e kuale ombr ila selav per bosket.
Studiant yun yasiav ankor in herb, keloke ila lasav il, e lakrimi in sue okuli bel no ankor esav sik.
‘Esa felis,’ Filomel klamav, ‘esa felis; vo avero votr ros rub. Mi konstruero it eks musik sub lum de lun, e kolorero it mediu sanguin de mie kord propr. Omnikos, kekos mi preg es, ke vo esero amator ver, kause Amor es plu sapient ka Filosofia, negligante ke ila es sapient, e plu fort ka Potentitet, negligante ke il es fort. Sie ali av kolor de fok, e sie korp av kolor de flami. Sie labii es tale duls kuale miel, e sie halit es kuale insens.’
Studiant spektav da gras a superiore, e auskultav, ma il no potesav komprendar, kekos Filomel dikav a il, kause il konosav sole tel kosi, keli es skribed in libri.
Ma Kuerk komprendav e il esav sikause trist, kause il amav Filomel minim, kel avav konstrued sue nid in sie rami.
‘Kanta a mi kanson ultim,’ il dikav nosonore; ‘mi esero multe sol, kuande vo no plu esero siloke.’
Tale Filomel kantav a Kuerk, e son de sie vok esav kuale akua fluant eks kruk argentik.
Kuande kanson de Filomel finiav, Studiant levav se, e prendav papir-libr e krayon eks sue vest-sak.
‘Ila av form,’ il dikav a se, pasuante eks bosket—‘ila av talent pro form, ma eske ila av et sentiment? Mi no pens tale. Ila es fakte kuale artisti leplu mult: stil sine sinseritet. Ila no viktimerio se pro otri. Ila pens sole a musik, e omnihom konos, ke arti es egoistik. Obstinu it, on deb admitar, ke ila av kelk toni bel in sue vok, ma ili signifik nokos, e ili av noun us praktikal.’ E il intrav in sue kamr e posav se su bed minim e il komensav pensar a puera, kel il am, e po temp brev il dormav.
E kuande Lun lumav in siel, Filomel volav versu Ros-arbor e presav sue pektor kontr spin. Ila kantav durantu noktu total ko sie pektor kontr spin, e Lun frigid e kristalatr flektav se a base a auskultar. Durantu noktu total ila kantav, e spin persav plu e plu profunde in sie pektor e sanguin fluetav eks ila.
Ila kantav komense di amor in kord de puer e puera. E su ram leplu alt de Ros-arbor, ros miraklos florav, folii de kel kreskav suksesive, durante ke ila kantav. It esav komense palid kuale nebl, kel pend superioru fluvi—palid kuale lum leplu bontempik de diurn, argentik kuale ali de sol in maten. Ros, kel florav su ram leplu alt de Arbor, esav kuale ombr de ros in miror argentik, kuale ombr de ros refleksed in stagn.
Ma Arbor klamav a Filomel, ke ila deb presar se plu proksime kontr spin. ‘Presa se plu proksime, Filomelet,“ Arbor klamav, „otre Diurn veniero, ante ke ros es perfasied.’
Filomel presav se sikause plu proksime kontr spin, e ila kantav plu e plu sonore, kause ila kantav di nat de pasion in anim de vir e femin.
E folii de ros rubeskav tale, kuale fas de fiansedo rubeskav, kuande il oskul labii de fianseda. Ma spin no ankor avav atined sue kord, e sikause kord de ros restav blank, kause sole kord-sanguin de Filomel potes rubifikar kord de ros.
E Arbor klamav a Filomel, ke ila deb presar se plu proksime kontr spin. ‘Presa se plu proksime, Filomelet,’ Arbor klamav, ‘otre Diurn veniero, ante ke ros es perfasied.’
Filomel presav se sikause plu proksime kontr spin, e spin kontaktav kord de ila, e ila sentiav dolor intensiv in sue korp. Dolor esav netolerabl, e kanson de ila deveniav plu e plu feros, kause ila kantav di tel Amor, kel es perfektifiked per Mort, di tel Amor, kel no mori in tomb.
E ros miraklos deveniav tale rub kuale siel estik. Sintur de sie folii esav rub, e kord de it esav tale rub kuale rubin.
Ma vok de Filomel febleskav, e ali mimim de ila komensav voletar, e vel klar aparav in sie okuli. Kanson de ila deveniav plu e plu nesonor, e sie respirasion nefasileskav.
Ila kantav tetempe sue toni ultim. Lun blank audiav it e restav in siel, obliviante, ke maten debav aparar pobreve. Ros rub audiav it e tremblav ekstase, aperiante sue folii a aer frigid de maten. Eko portav it a sue kavern purpurik in monti e vigilifikav pasturani dormant eks lor somnii. It flotav intr kani de fluvi, e ili portav sie avis a mar.
‘Ekse! Ekse!’ Arbor klamav, ‘ros es sitempe perfasied’; ma Filomel no respondav, kause ila yasiav mortik in gras alt, ko spin in sue kord.
E Studiant aperiav medidiurne sue fenestr e spektav a eksteriore.
‘Kual mirakl!’ il klamav; ‘ekse ros rub! Mi av vised nokuande tal ros durantu mie vit total. It es tale bel, ke mi es sert, ke it av nom long e latinik.’ E il flektav se a base e karpav it.
Il metav tetempe shapó su se e kursav ko ros in manu versu dom de Profesor.
Filia de Profesor sedav in intrad, bobinante set blu, durante ke sie kani yasiav ad sie pedi.
‘Vo dikav, ke vo dansero ko mi, if mi adportero a vo ros rub,’ Studiant klamav. ‘Ekse ros leplu rub in mund. Sivespre vo portero it visinu votr kord e durante ke noi dans yunkte, it dikero a vo, kuale mi am vo.’
Ma puera grimasav.
‘Regrete it no konven pro mie rob,’ ila respondav; ‘e ekstr it, nefo de Kamrer av mited a mi kelk yuveli genuin, e omnihom konos, ke yuveli es plu presios ka flori.’
‘Vo es multe nemersios,’ Studiant dikav kolerose; e il lansav ros in strad, keloke it kadav in akua sordik e esav tritured sub rot de kar.
‘Nemersios?’ puera dikav. ‘Vo es multe impertinent; e, setre, ki es vo? Sole Studiant. Kontrastu nefo de Kamrer, vo no av fibli argentik ad votr basboti.’ E ila levav se da stul e intrav in dom.
‘Kual absurditet Amor es,’ Studiant dikav apoandante. ‘It no es tale util kuale logik, kause it pruf nokos, e it parl sempre di kosi, keli no aveniero, e it fasi kredar in kosi, keli no es ver. Fakte, it es totale nepraktikal, e in nostr temp, it praktikal es omnikos, sikause mi studiero denove filosofia e metafisik.’
Il returnav a sue kamr e il tirav libr grand e pulvos eks repositori e komensav lektar it.
